Άρθρα

Μεγάλο Ηλεκτρονικό Λεξικό Νεο-Ελληνικής Γλώσσας - Πατάκη (ΜΗΛΝΕΓ-Π)

I. Τι περιέχει; Ποιος είναι ο σκοπός του λεξικού αυτού;

α. Η έκταση του έργου

Το λεξικό ξεκινάει από τη σύγχρονη μορφή της νεοελληνικής γλώσσας, την οποία εξετάζει αναλυτικά και σε βάθος, και γυρνώντας στο παρελθόν φτάνει μέχρι τον 10ο αι. μ.Χ. περίπου, οπότε μπορούμε να πούμε ότι αρχίζει η διαμόρφωση της νεοελληνικής γλώσσας. Αγκαλιάζει όλα τα επίπεδα, δημοτική και καθαρεύουσα, όλο τον πλούτο των λέξεων και εκφράσεων από όλους τους τομείς της γνώσης (από την καθημερινή ομιλία και την πιο λαϊκή της μορφή μέχρι τον πιο ανεβασμένο επιστημονικό, φιλοσοφικό λόγο).

 

β. Η χρησιμότητα του λεξικού για τον σύγχρονο Έλληνα

Τι ανάγκες έρχεται να καλύψει το λεξικό αυτό; Ο σύγχρονος Έλληνας χρειάζεται να κατέχει σε ικανοποιητικό βαθμό το εργαλείο της γλώσσας, για να μπορεί να επικοινωνήσει με τους συνανθρώπους του σε όλους τους τομείς της ζωής του (εκπαίδευση, επαγγελματική ζωή, καθημερινή επικοινωνία κτλ.).

Η σχολική και η ακαδημαϊκή πρόοδος είναι συνυφασμένη σε μεγάλο βαθμό και με το πόσο κάθε παιδί και κάθε νέος/ νέα (αρχικά ως μαθητής/ μαθήτρια και αργότερα ως σπουδαστής/ σπουδάστρια ή φοιτητής/ φοιτήτρια) γνωρίζει τη γλώσσα, ώστε να κατανοεί τις έννοιες κάθε μαθήματος και να εκφράζει ικανοποιητικά τις σκέψεις του ή τις γνώσεις που αποκομίζει.

Στην επαγγελματική ζωή του κάθε άτομο, γνωρίζοντας να χειρίζεται εύστοχα τη γλώσσα, θα μπορεί να εκφράζεται με σαφήνεια, αλλά και να σκέφτεται πιο καθαρά. Έτσι, θα μπορεί να επικοινωνεί αποτελεσματικότερα με τους συνεργάτες του και με το κοινό, αλλά και να αντιλαμβάνεται πιο ουσιαστικά τα προβλήματα και τις προκλήσεις. Το λεξικό είναι πάντα ένας πολύ χρήσιμος βοηθός του!

Αλλά και στην καθημερινότητά μας κατακλυζόμαστε από ποικίλους όρους (ιατρικούς, νομικούς, οικονομικούς, διοικητικούς, πολιτικούς κ.ά.)! Η κατανόηση των όρων αυτών διευκολύνει την επικοινωνία μας με τους άλλους, την εξυπηρέτηση των υποθέσεών μας, την ανταλλαγή σκέψεων και επιχειρημάτων, και κατ’ αυτό τον τρόπο αναβαθμίζει και τη λειτουργία μας ως πολιτών.

 

γ. Η μορφή των λέξεων και η χρήση τους στο επίπεδο πρότασης ή παραγράφου

Το λεξικό παρέχει αναλυτική μορφολογική περιγραφή: την ορθογραφία, την κλίση κάθε λέξης (πτώσεις, χρόνοι, εγκλίσεις κτλ. σε όλη τους την ποικιλία, σε όλα τα επίπεδα ύφους). Η συμπεριφορά επίσης της λέξης μέσα στην πρόταση ή την περίοδο, η σύνταξη δηλαδή της κάθε λέξης, εξηγείται αναλυτικά. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην παράθεση πολλών συνωνύμων και αντιθέτων. Η αναλυτική ετυμολογία, τέλος, που περιέχει το λεξικό μάς δίνει την ιστορία κάθε λέξης και αποτελεί τη βάση για την κατανόησή της.

 

δ. Ο πλούτος των παραδειγμάτων

Ένα σημαντικό σημείο στην κατοχή της γλώσσας είναι η γνώση της καθιερωμένης χρήσης των λέξεων: π.χ. το επίθετο ποια ουσιαστικά συνήθως προσδιορίζει, το ρήμα ποιες λέξεις συνήθως δέχεται ως συμπληρώματα; Με ποιον τομέα του επιστητού σχετίζεται κάθε τέτοια χρήση; Όλα αυτά δημιουργούν τις λεγόμενες συνάψεις και η γνώση τους οδηγεί στην ορθή χρήση του λόγου. Αυτό επιτυγχάνεται στο λεξικό με το πλήθος των παραδειγμάτων, που διευκολύνουν τον χρήστη να βρει κάθε φορά την κατάλληλη έκφραση για να διατυπώσει τις σκέψεις του.

 

ε. Η λογοτεχνία, η ιστορία, η ζωή του ελληνικού έθνους μέσα από τη γλώσσα

Το λεξικό έχει την ιδιοτυπία να εμπλουτίζει τα ερμηνεύματα και με πλήθος παραδειγμάτων, φράσεων, αποσπασμάτων από κείμενα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, από κείμενα δοκιμιακού χαρακτήρα, ιστορικά, θετικών επιστημών, φιλοσοφικά, πολιτικά ή δημοσιογραφικά ή προερχόμενα από τον χώρο της διοίκησης, κείμενα που ανακαλούν στη μνήμη όλη την ιστορία μας. Ο χρήστης μπορεί να βρει μια ποικιλία τέτοιων αποσπασμάτων, τα οποία μπορεί να αξιοποιήσει με τον καλύτερο τρόπο.

 

στ. Ένα χρηστικό ηλεκτρονικό λεξικό

Το ΜΗΛΝΕΓ-Π μπορεί να τρέχει όχι μόνο σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές, αλλά και σε τάμπλετ και κινητά τηλέφωνα. Κάθε χρήστης μπορεί κάθε στιγμή να το έχει μαζί του και να το συμβουλεύεται.

Είναι σχεδιασμένο κατάλληλα ώστε να είναι πολύ απλό στη χρήση του, ώστε εύκολα κάθε χρήστης να εκμεταλλεύεται τις δυνατότητες εύρεσης πληροφοριών σε αυτό. Έτσι, καθώς ο χρήστης πληκτρολογεί τα γράμματα μιας λέξης, εμφανίζονται και προτείνονται όλες οι λέξεις που αρχίζουν με αυτά (type ahead). Παράλληλα, αν ο χρήστης δεν γνωρίζει την ακριβή ορθογραφία της λέξης, το σύστημα προτείνει λέξεις που έχουν παρόμοια ορθογραφία. Ή μπορεί να επιλέγει μία λέξη από ένα ερμήνευμα ή ένα παράδειγμα και να μεταβαίνει στο ερμήνευμά της μέσα στο λεξικό.

 

II. Σε ποιο σημείο βρίσκεται το λεξικό σήμερα; Πώς θα διαδοθεί στο κοινό;

Ποιο το μέλλον του λεξικού;

α. Το σημερινό στάδιο

Στη σημερινή μορφή του το λεξικό είναι επταπλάσιο περίπου σε ύλη από τα μεγαλύτερα λεξικά νεοελληνικής γλώσσας που κυκλοφορούν στη χώρα μας. Για τη σύνταξή του συνεργάζονται περίπου 150 επιστήμονες όλων των ειδικοτήτων και ήδη το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται στο στάδιο της τελικής επιμέλειας.

 

β. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του λεξικού

Το λεξικό δε θα πάψει ποτέ να ανανεώνεται, να συμπληρώνεται, να βελτιώνεται. Για τον λόγο αυτό θα διατίθεται συνδρομητικά μέσω του διαδικτύου και της ηλεκτρονικής πλατφόρμας σύνδεσης χρηστών, η οποία είναι ήδη σε λειτουργία. Παράλληλα, βέβαια, κατά καιρούς ορισμένα τμήματα του λεξικού θα κυκλοφορούν σε έντυπη μορφή ως μεγάλα ή μικρά λεξικά ή ως ειδικά λεξικά.